In de zinderende hitte maakte scheidend burgemeester Van Zanen vrijdag een laatste fietstocht door de tien Utrechtse wijken. Foto: Han Ernest
In de zinderende hitte maakte scheidend burgemeester Van Zanen vrijdag een laatste fietstocht door de tien Utrechtse wijken. Foto: Han Ernest (Foto: Han Ernest)

Jan van Zanen: rood-wit hart wordt groen-geel

  Nieuwsflits

Door Bert Nijenhuis

Utrecht - Na een laatste fietstocht door de tien Utrechtse wijken en een korte afscheidsraad zonder publiek in TivoliVredenburg, zit het er dan echt op voor Jan van Zanen. In 2014 werd hij burgemeester van de stad waar hij dertig jaar geleden zijn politieke loopbaan als raadslid begon. Nu gaat hij ‘de lokale publieke zaak dienen’ als burgemeester van Den Haag. Zijn liefde voor de Domstad blijft. “Maar het is ook gewoon werk. Tot en met 30 juni heb ik een rood-wit hart en op 1 juli wordt het groen-geel.”

Van Zanen groeide op in Edam en bracht op dertienjarige leeftijd al verkiezingsfolders rond voor de VVD. Rond die tijd bracht hij ook voor het eerst een bezoekje aan Utrecht. “Tienertoer!” blikt hij enthousiast terug. “Ik weet nog goed hoe ik zeer onder de indruk bij de Dom rondliep.” Toch was het niet de stad of politiek, maar de liefde waarvoor hij zich uiteindelijk in Utrecht vestigde. “In 1990 nam ik plaats in de raad. Het is grappig als je bedenkt dat ik nu met wethouders heb te maken die toen zijn geboren.”

Reuring

Na vanaf 1998 wethouder van onder meer openbare ruimte, financiën en economische zaken te zijn geweest, werd Van Zanen in 2013 burgemeester van Amstelveen. “Toen werd er al tegen me gezegd: ‘We zien je nog wel eens terug in Utrecht.’ Het was dus ontzettend leuk om hier de 330ste burgemeester te mogen worden. De ontvangst was warm, maar ik belandde niet in een gespreid bedje. Utrecht kent een zeer actieve raad en er is altijd reuring. Ik was acht jaar weggeweest en weet nog dat ik op sommige plekken dacht: wat is het hier mooi geworden! Op andere locaties – ik zeg niet welke – zei mijn gevoel: is hier nou nog steeds niets gebeurd?”

‘Ik ben Jan en werk voor de gemeente Utrecht.’ Zo stelde Van Zanen zich de afgelopen zes jaar steevast voor. Als een burgervader zonder poeha, voor iedereen benaderbaar. “Je bent zoals je bent”, blijft hij bescheiden. “Dat is geen bewuste keuze. Ik vind het heel normaal om naar de mensen te luisteren. Daarom heb ik altijd gele briefjes op zak. Als iemand een opmerking of klacht heeft, schrijf ik die op. Als burgemeester heb je ook een soort journalistieke functie, je signaleert wat er speelt in de samenleving. Al kun je het natuurlijk nooit iedereen naar de zin maken. Maar ik was van de week nog in Overvecht, waar ze me bedankten voor een geplaatst paaltje.”

Van Zanen ziet zijn Utrechtse periode als een aaneenrijging van hoogtepunten met hier en daar een dieptepunt. “De start van de Tour de France in Utrecht was geweldig en heeft een enorm positieve impact op de stad gehad. Wat ook geldt voor het EK Vrouwenvoetbal. Helemaal omdat de speelsters van Oranje het toernooi wonnen en in park Lepelenburg op fantastische wijze in het zonnetje werden gezet. Andere hoogtepunten die me te binnen schieten zijn het realiseren van het Nijntje Museum, TivoliVredenburg en het Stadskantoor. Persoonlijke dieptepunten waren het overlijden van Annie Brouwer-Korf, Dick Bruna en mijn goede vriend Eberhard van der Laan. Het grootste dieptepunt voor Utrecht was vanzelfsprekend de tramaanslag van vorig jaar. Er gaat geen dag voorbij of ik word er aan herinnerd. Gisteren was ik nog bij de familie van een ooggetuige. Enorm trots ben ik op de stille tocht die naar aanleiding van de aanslag werd gehouden. Daar liet Utrecht zich van haar allerbeste kant zien.”

Gemengde gevoelens

Van Zanen kreeg veel lof voor zijn handelen rond de aanslag. Zo sloeg hij het verzoek om bij Jinek aan te schuiven af, omdat hij er voor zijn stad wilde zijn. “Ook dat vind ik heel normaal. Ik had de hele dag vanuit de bunker leiding gegeven aan de operatie. ’s Avonds wilde ik naar buiten om hulpverleners te spreken. Uiteraard heb je verantwoordelijkheid richting de media, maar dat kon wel even wachten.” De media duikelden over elkaar heen toen bekend werd dat de burgemeester – net begonnen aan zijn tweede termijn in Utrecht – had besloten de overstap te maken naar Den Haag. Hij zou door de partijtop van de VVD onder druk zijn gezet om te solliciteren en zelfs het woord verraad viel. Van Zanen kent de geluiden en wuift ze lachend weg. “Ik heb dit besluit zelf en in volle overtuiging genomen. Met gemengde gevoelens, want ik ben dol op Utrecht en geniet hier van elke dag. Maar ik heb ook ambities en dit was het juiste moment. Volgend jaar zijn er Tweede Kamerverkiezingen en het jaar erop volgen de gemeenteraadsverkiezingen. Momenten waarop je als burgemeester niet weggaat. En deze stap kun je nu eenmaal beter op je 58ste dan op je 63ste maken.” Hij beseft goed dat hem in de Hofstad evenmin een gespreid bedje te wachten staat. Wel een gemeenteraad waarbinnen veel conflicten spelen. “Een stad in beweging is altijd een uitdaging. In Den Haag heb je te maken met het veen en het zand en alles wat er tussenin zit.”

Van Zanen noemt Peter den Oudsten een uitstekende keuze als interim-burgemeester van Utrecht, maar een voorkeur voor een definitieve opvolger spreekt hij niet uit. “Dat is aan de raad. Utrecht is een grote, dynamische stad, dus enige bestuurlijke ervaring lijkt me geen overbodige luxe. Al zijn er altijd natuurtalenten te vinden.” Henk Westbroek? “Het is aan de raad”, blijft hij diplomatiek. Van Zanen zal het allemaal van gepaste afstand volgen, want uit het oog betekent niet uit het hart. “Ik blijf zeker terugkomen, alleen niet meer in het openbaar. Ik ga vooral de Utrechters missen. Zij hebben me de afgelopen weken overstelpt met hartverwarmende reacties, brieven en kaartjes. Daarvoor wil ik ze ontzettend bedanken. Ik ga favoriete plekjes missen, zoals de Dom, het Museumkwartier, het Amsterdam-Rijnkanaal, Amelisweerd en al die wijken en buurten waar ik altijd zo hartelijk ben ontvangen.”

Meer berichten

Het lokale nieuws in uw mailbox ontvangen?

Aanmelden








Het lokale nieuws in uw mailbox ontvangen?

Aanmelden