Logo stadsbladutrecht.nl


Foto: Foppe Schut

Nieuwe barokorgel ingewijd

  Cultuur

Vrijdag 25 augustus ging het nieuwe bijna onzichtbare, grotendeels liggend in een houten kast 'weggewerkte' barokorgel van TivoliVredenburg in première tijdens het openingsconcert van het Festival Oude Muziek.

UTRECHT - Betekent de compacte en lage vormgeving een concessie aan de kwaliteit vergeleken met een gangbaar hoog orgel? "Eigenlijk niet", zegt Peter Tra, programmeur klassiek bij TivoliVredenburg, "de hele zaal werkt als klankkast". Wel zouden er, als er meer geld was geweest, meer registers zijn ingebouwd, maar dit is een 'prachtig gemiddelde'. En echt complexe orgelsolostukken kun je volgens hem beter in de Dom uitvoeren. "Wij hebben niet de intentie daarmee te concurreren". Werken met orkest komt volgens Tra in een zaal zonder galm weer beter tot hun recht. Mahler kan weliswaar niet op het barokorgel, maar toch zal dit orgel vaker worden ingezet dan het 'romantisch' orgel in het Concertgebouw, dat voor Bach onbruikbaar is. Doordat de toonhoogte versteld kan worden kan het muziek uit verschillende tijden aan, ook jazz. Tra vermoedt dat bepaalde popartiesten er ook best mee willen experimenteren.
Adriaan van Rossem van de Utrechtse orgelbouwers Van Vulpen, hoofdverantwoordelijke voor de binnenkant van het orgel, zegt dat de keuze voor een compact orgel niets met kwaliteit te maken heeft. "Er is vooral gekozen voor een orgel met een begeleidingsfunctie, maar er geen sprake van een concessie". Het vergde wel enig kunst- en vliegwerk om een volwaardig orgel te ontwerpen op dit kleine stukje ruimte. Toch staan er nog 700 pijpen rechtop, een aantal zijn haaks van vorm en slechts zo'n 12 zijn liggend. Het leukst vindt Van Rossem dat concertbezoekers een volwaardig orgel horen spelen, maar omdat ze niets zien wat daarop lijkt 'geen idee hebben waar het geluid vandaan komt'.
Architect Herman Hertzberger, ontwerper van de Grote Zaal, was eerder niet echt voorstander van de komst van een orgel, vanwege het principe van gelijkwaardige zitplaatsen aan alle zijden van het podium. Maar hij benadrukt dat hij 'de muzikale wensen van de zaalgebruikers nooit heeft willen frustreren'. Daarom was het idee van de bouwer voor een liggend orgel 'zonder effect op de klank' ook voor hem dé oplossing. En zo ontwierp hij de buitenkant van het orgel, 'passend bij sfeer en ambiance van de zaal'. "In de ogen van orgelliefhebbers misschien een beetje bescheiden", suggereert hij, "maar het gaat niet om de ogen, maar om de oren van de liefhebber". Het orgel is deze week te horen tijdens Het Festival Oude Muziek. Componist des Vaderlands Mayke Nas kreeg de opdracht een nieuwe compositie te maken speciaal voor dit orgel. Dat gaat 30 maart in première.

Reageer als eerste
Meer berichten